Nửa đêm chuông báo cháy réo cả tòa nhà, bảo vệ chạy lên kiểm tra thì không thấy khói, không thấy lửa. Tuần sau lại réo. Đến lần thứ ba, người ta tắt chuông hoặc rút nguồn tủ cho yên. Đây là tình huống chúng tôi gặp khá thường xuyên khi được gọi đi sửa hệ thống ở nhà trọ, khách sạn mini và nhà xưởng quanh Đà Nẵng.
Báo cháy báo giả không chỉ gây phiền. Nguy hiểm hơn là nó làm mọi người mất lòng tin vào hệ thống, đến lúc cháy thật thì không ai chạy. Bài này đi qua các nguyên nhân hay gặp nhất và cách xử lý theo thứ tự, từ việc chủ nhà tự kiểm tra được đến việc cần thợ.
Báo giả là gì, và vì sao không nên tắt tủ cho xong
Báo giả là khi tủ trung tâm nhận tín hiệu cháy từ một đầu báo hoặc nút nhấn, trong khi thực tế không có cháy. Còi, đèn chớp kêu theo kịch bản như cháy thật.
Nhiều chỗ xử lý bằng cách tắt còi, ngắt kênh (zone) bị báo, hoặc tháo luôn đầu báo. Cách này giải quyết tiếng ồn nhưng để lại một vùng không được bảo vệ. Hướng đúng là tìm ra nguyên nhân rồi sửa tận gốc.
Nguyên nhân thường gặp nhất
Từ kinh nghiệm đi sửa, có thể chia làm bốn nhóm.
Môi trường không hợp với loại đầu báo
- Đầu báo khói lắp gần bếp, khu nấu ăn, phòng xông hơi: khói dầu mỡ, hơi nước làm đầu báo tác động.
- Khói thuốc lá trong phòng khách sạn, karaoke.
- Bụi trong xưởng gỗ, xưởng may, kho bao bì. Bụi bám vào buồng quang học của đầu báo khói sau vài tháng là bắt đầu báo lung tung.
- Đầu báo nhiệt lắp sát mái tôn: trưa hè miền Trung, nhiệt độ dưới mái có thể lên rất cao, đầu báo nhiệt gia tăng dễ bị kích hoạt.
Độ ẩm và nước
Đà Nẵng mùa mưa (khoảng tháng 9 đến tháng 12) độ ẩm cao, nồm, có chỗ dột mái. Nước ngấm vào hộp đấu dây, đế đầu báo, hoặc dây tín hiệu đi ngầm bị ngấm nước làm giảm cách điện. Kết quả là tủ báo lỗi chập, hoặc báo cháy ở kênh đó. Rất nhiều ca báo giả chúng tôi xử lý dồn vào mấy tháng này.
Dây tín hiệu và đấu nối
- Dây bị chuột cắn, bị đinh vít bắn trúng khi làm trần thạch cao.
- Mối nối xoắn tay không có hộp nối, lâu ngày oxy hóa.
- Thiếu hoặc sai điện trở cuối kênh (EOL) ở hệ thống báo cháy thường.
Thiết bị xuống cấp hoặc tủ có vấn đề
Đầu báo dùng lâu năm, độ nhạy bị trôi. Ắc quy dự phòng của tủ chai, điện áp không ổn khi mất điện lưới. Nút nhấn khẩn bị trẻ con hoặc khách tò mò bấm thử, hoặc bị va đập khi chuyển đồ.
Cách tự khoanh vùng trước khi gọi thợ
Chủ nhà hoặc bảo vệ có thể làm mấy bước sau, không cần dụng cụ đặc biệt:
- Ghi lại tủ báo kênh nào (zone mấy) hoặc, với hệ địa chỉ, đúng thiết bị nào. Chụp màn hình hoặc đèn báo trên tủ.
- Ghi giờ báo. Nếu toàn báo giờ nấu ăn, khả năng cao là đầu báo khói gần bếp. Nếu báo buổi trưa nắng gắt, nghĩ tới đầu báo nhiệt dưới mái. Nếu báo sau mưa lớn, nghĩ tới nước.
- Đi kiểm tra khu vực của kênh đó: có trần dột, có khói, bụi, có ai hút thuốc, có nút nhấn nào bị kéo/lõm không.
- Xem đèn trên từng đầu báo trong kênh: đầu nào sáng đỏ liên tục sau khi báo thường là đầu đã tác động.
- Reset tủ theo hướng dẫn của đơn vị lắp đặt. Nếu reset xong lại báo ngay, nhiều khả năng là lỗi dây hoặc thiết bị, không phải khói thật.
Xử lý theo từng nguyên nhân
| Dấu hiệu | Nguyên nhân hay gặp | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Báo vào giờ nấu ăn, khu bếp | Đầu báo khói đặt sai vị trí | Thay bằng đầu báo nhiệt phù hợp khu bếp hoặc dời vị trí, theo hồ sơ thiết kế |
| Báo trưa nắng, nhà xưởng mái tôn | Đầu báo nhiệt chọn sai loại hoặc lắp quá sát mái | Kiểm tra loại đầu báo, điều chỉnh vị trí lắp hoặc chọn ngưỡng nhiệt phù hợp |
| Báo sau mưa, mùa nồm | Nước vào đế, hộp nối, dây ngầm | Xử lý chống dột, thay đế, làm lại mối nối, đo cách điện dây |
| Báo ngẫu nhiên, reset xong báo lại | Dây chập, đứt, thiếu điện trở cuối kênh | Đo kiểm từng đoạn dây, chia nhỏ kênh để dò điểm lỗi |
| Một đầu báo báo nhiều lần | Đầu bám bụi, côn trùng hoặc xuống cấp | Vệ sinh bằng dụng cụ chuyên dùng hoặc thay đầu mới |
| Báo khi mất điện lưới | Ắc quy tủ yếu | Thay ắc quy dự phòng đúng thông số tủ |
Lưu ý: việc đổi loại đầu báo hoặc dời vị trí nên đối chiếu với hồ sơ thiết kế đã được thẩm duyệt (nếu công trình thuộc diện thẩm duyệt). Không tự ý bỏ bớt đầu báo để “đỡ báo”.
Hệ thống thường và hệ thống địa chỉ: dò lỗi khác nhau thế nào
Với hệ thống báo cháy thường, tủ chỉ biết kênh nào báo, không biết đầu nào. Một kênh có thể gồm nhiều đầu báo trên cả tầng, thợ phải dò từng đầu, từng đoạn dây. Báo giả kiểu chập chờn trên hệ này mất công nhất.
Hệ thống địa chỉ hiển thị đúng thiết bị nào tác động, có nhật ký sự kiện, nhiều dòng còn báo đầu bị bẩn cần vệ sinh. Dò lỗi nhanh hơn hẳn. Nếu công trình của bạn báo giả liên tục và đang dùng hệ thường với số kênh lớn, đây là lúc cân nhắc nâng cấp. Chúng tôi có bài so sánh chi tiết báo cháy thường và báo cháy địa chỉ để bạn tham khảo trước khi quyết định.
Bảo trì định kỳ để hạn chế báo giả
Phần lớn ca báo giả có thể phòng được nếu hệ thống được kiểm tra đều đặn. Một lịch bảo trì cơ bản nên có:
- Thử tác động mẫu đầu báo, nút nhấn, còi đèn theo từng kênh.
- Vệ sinh đầu báo khói ở khu nhiều bụi.
- Kiểm tra ắc quy dự phòng, nguồn tủ.
- Kiểm tra hộp nối, đế đầu báo trước mùa mưa.
Tần suất cụ thể tùy loại công trình và quy định hiện hành, đơn vị bảo trì sẽ tư vấn theo hồ sơ của bạn. Công trình có hệ thống loa thông báo, báo cháy liên động cũng nên thử cả phần phát thông báo trong cùng đợt bảo trì.
Khi nào cần gọi đơn vị chuyên môn
Nên gọi thợ khi reset xong vẫn báo lại, tủ báo lỗi dây (fault) kèm báo cháy, không xác định được đầu nào tác động, hoặc cần đổi vị trí, chủng loại đầu báo.
Châu Ngọc Long nhận sửa chữa báo cháy, bảo trì hệ thống báo cháy tại Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi. Với công trình mới hoặc cải tạo, bạn có thể xem thêm dịch vụ thi công PCCC của chúng tôi.
Hệ thống của bạn đang báo giả? Gửi cho chúng tôi ảnh tủ trung tâm, kênh đang báo và thời điểm hay báo qua Zalo hoặc gọi hotline 0905 678 759, kỹ thuật sẽ tư vấn hướng xử lý và hẹn lịch kiểm tra tại công trình.
