Khi báo giá hệ thống báo cháy, câu khách hỏi nhiều nhất là: “Sao chỗ này báo giá hệ thường, chỗ kia lại báo hệ địa chỉ, giá chênh nhau khá nhiều?”. Hai hệ đều phát hiện khói, nhiệt và hú còi như nhau. Cái khác nằm ở chỗ khi có sự cố, tủ trung tâm cho bạn biết chính xác đến đâu, và cách đi dây trong công trình.
Báo cháy thường hoạt động thế nào
Báo cháy thường (conventional) chia công trình thành các vùng, gọi là zone. Mỗi zone là một đường dây xuất phát từ tủ trung tâm, nối song song nhiều đầu báo khói, đầu báo nhiệt và nút nhấn trên cùng tuyến đó. Ví dụ nhà phố 4 tầng thường làm mỗi tầng một zone.
Khi một đầu báo trong zone tác động, tủ chỉ biết “zone 3 có báo cháy”. Nó không biết đó là đầu báo ở phòng ngủ hay ở hành lang. Người trực phải lên tầng 3 dò từng phòng, nhìn đèn LED trên đầu báo.
Với công trình nhỏ, chuyện này không thành vấn đề: một tầng nhà phố chỉ vài phòng, đi một vòng là thấy. Nhưng với nhà xưởng vài nghìn mét vuông hay khách sạn mỗi tầng hai chục phòng, mất vài phút đi tìm là mất thời gian xử lý quý giá.
Báo cháy địa chỉ khác ở điểm nào
Ở hệ địa chỉ (addressable), mỗi thiết bị có một mã riêng. Đầu báo khói phòng 305, nút nhấn cầu thang bộ tầng 2, module giám sát van tầng hầm đều được đặt tên trong tủ. Khi có tác động, màn hình hiện luôn vị trí thiết bị, ví dụ “Đầu báo khói – Phòng 305”.
Ngoài báo cháy, tủ địa chỉ còn báo được thiết bị nào bị tháo, đầu báo nào bẩn cần vệ sinh, đoạn dây nào bị đứt. Tùy dòng tủ và hãng, có loại còn chỉnh được độ nhạy riêng cho từng đầu báo. Việc này giúp giảm báo giả ở những chỗ như bếp, khu gần máy phát hay xưởng nhiều bụi.
Về đi dây, hệ địa chỉ thường đi theo vòng (loop): một tuyến cáp chạy qua lần lượt các thiết bị rồi quay về tủ. Một loop quản lý được rất nhiều thiết bị, số lượng cụ thể tùy hãng và model tủ, nên công trình lớn sẽ giảm được đáng kể số tuyến cáp kéo về phòng trực so với kiểu chia zone.
Bảng so sánh nhanh hai loại
| Tiêu chí | Báo cháy thường | Báo cháy địa chỉ |
|---|---|---|
| Hiển thị vị trí | Theo zone (khu vực, tầng) | Đến từng thiết bị |
| Cách đi dây | Mỗi zone một tuyến về tủ | Theo loop, một tuyến nối nhiều thiết bị |
| Giá thiết bị | Rẻ hơn | Đầu báo, tủ đắt hơn |
| Chi phí cáp và nhân công | Tăng nhanh khi công trình lớn | Tiết kiệm hơn ở công trình lớn |
| Chẩn đoán lỗi | Biết zone có lỗi, phải dò tay | Biết thiết bị lỗi, đầu báo bẩn, đứt dây |
| Phù hợp | Nhà phố, cửa hàng, văn phòng nhỏ, kho nhỏ | Khách sạn, nhà xưởng lớn, trường học, tòa nhà nhiều tầng |
Bảng trên là xu hướng chung. Giá thực tế còn tùy hãng thiết bị, số lượng đầu báo và mặt bằng thi công, nên cần khảo sát mới báo chính xác được.
Công trình nào nên chọn loại nào
Hợp với báo cháy thường
- Nhà phố kinh doanh, nhà ở kết hợp cho thuê vài tầng.
- Cửa hàng, quán ăn, showroom một hai tầng.
- Văn phòng nhỏ, kho hàng diện tích vừa phải, ít phòng.
Những chỗ này ít đầu báo, mỗi zone chỉ vài phòng, làm hệ địa chỉ thì tốn thêm mà lợi ích không rõ.
Hợp với báo cháy địa chỉ
- Khách sạn, căn hộ dịch vụ nhiều phòng, nhất là khu ven biển Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, nơi người trực đêm thường chỉ có một hai người.
- Nhà xưởng trong các khu công nghiệp như Hòa Khánh, Liên Chiểu, Điện Nam – Điện Ngọc, diện tích rộng, nhiều khu sản xuất.
- Trường học, bệnh viện, tòa nhà văn phòng nhiều tầng.
- Công trình dự kiến mở rộng sau này, vì hệ địa chỉ thêm thiết bị vào loop có sẵn khá gọn.
Một tình huống hay gặp: khách sạn mini ở Đà Nẵng ban đầu làm hệ thường, mỗi tầng một zone. Đêm có báo, lễ tân phải chạy lên gõ cửa từng phòng để tìm. Vài lần báo giả do khách hút thuốc trong phòng là chủ nhà muốn chuyển sang hệ địa chỉ. Nếu tính trước từ lúc thiết kế thì đỡ phải làm lại.
Quy định có bắt buộc dùng báo cháy địa chỉ không
Đây là chỗ không nên đoán. Yêu cầu trang bị hệ thống báo cháy phụ thuộc loại công trình, quy mô, công năng sử dụng và hồ sơ thiết kế đã được thẩm duyệt. Các quy chuẩn như QCVN 06:2022/BXD và các tiêu chuẩn chuyên ngành quy định về việc trang bị, còn việc chọn hệ thường hay hệ địa chỉ cho từng công trình cụ thể phải theo thiết kế được duyệt.
Lời khuyên thực tế: nếu công trình phải làm hồ sơ PCCC, hãy hỏi đơn vị thiết kế loại hệ được chỉ định trong bản vẽ trước khi mua thiết bị. Thi công sai so với hồ sơ thì lúc nghiệm thu rất dễ phải sửa lại.
Những điểm cần hỏi trước khi chốt phương án
- Tủ trung tâm còn dư zone hoặc dư dung lượng loop bao nhiêu để mở rộng sau này.
- Đầu báo, nút nhấn có cùng hãng, cùng giao thức với tủ không. Hệ địa chỉ của hãng này thường không dùng lẫn thiết bị hãng khác.
- Loại cáp tín hiệu, cáp chống cháy dùng cho đoạn nào, đi ống hay đi máng.
- Có cần liên động với loa thông báo, quạt tăng áp, thang máy, hệ chữa cháy không.
- Ai bảo trì định kỳ, kiểm tra đầu báo, ắc quy dự phòng của tủ.
Với hệ có loa sơ tán, nên tính luôn từ đầu phần hệ thống loa thông báo báo cháy để chia vùng thông báo khớp với vùng báo cháy. Đèn chỉ dẫn thoát nạn cũng nên đi cùng đợt, xem thêm bài chọn đèn exit 2 mặt hay 1 mặt.
Hệ cũ đang chạy có nâng cấp được không
Được, nhưng thường không phải chỉ thay tủ. Hệ thường đi dây theo zone, còn hệ địa chỉ đi theo loop, nên phải xem lại tuyến cáp có tận dụng được hay không. Đầu báo thường cũng không gắn trực tiếp lên loop địa chỉ được, trừ khi dùng module chuyển đổi zone, và khi đó cả nhóm đầu báo cũ vẫn chỉ hiện như một vùng.
Nhiều công trình chọn cách nâng cấp từng phần: khu quan trọng như phòng ngủ khách sạn, kho nguyên liệu dễ cháy chuyển sang địa chỉ trước, khu phụ giữ hệ cũ qua module. Nếu hệ hiện tại hay báo lỗi, báo giả, nên kiểm tra và sửa chữa hệ thống báo cháy trước, rồi mới quyết định có cần thay hẳn hay không.
Cần tư vấn chọn hệ báo cháy cho công trình
Châu Ngọc Long nhận thi công, bảo trì và sửa chữa hệ thống báo cháy tại Đà Nẵng, Quảng Nam, Huế, Quảng Ngãi. Bạn có thể gửi bản vẽ mặt bằng hoặc mô tả công trình, kỹ thuật sẽ khảo sát và tư vấn nên dùng báo cháy thường hay địa chỉ cho phù hợp ngân sách. Xem thêm dịch vụ thi công PCCC và hệ thống báo cháy, hoặc gọi hotline 0905 678 759 để được hỗ trợ.
